Het Nederlandse Landschap

Het uilenbord

De plaats waar de drie zijden van het dak bijeenkomen, is van oudsher een kwetsbaar punt in de constructie. In Friesland werd het uiteinde van de nokbalk tegen regen en wind beschermd door een driehoekig bord, dat zich tot het inmiddels traditionele uilenbord ontwikkelde. Het ronde gat in de driehoek zou toegang bieden aan uilen en andere vogels, maar doorgaans is het met een rozet of een kruis afgesloten. Twee elementen keren in elk bord terug: In het midden staat de makelaar (die ook op molens voorkomt), waaraan een mythische betekenis wordt toegekend. In Friesland komen zes verschillende typen voor, in het zuidwesten van de provincie rijker versierd dan in het noorden. Terugkerende symbolen op de makelaar zijn: klaverblad (drie-eenheid), halvemaan (vruchtbaarheid), rooster of harp (eigendom van het land) en es (levensboom). De twee zwanen met gekromde nek vormen het tweede element. Hun sierlijkheid is waarschijnlijk de belangrijkste reden van hun bestaan, maar ze zouden ook kunnen verwijzen naar het christelijke symbool voor naastenliefde: de pelikaan die zichzelf in de borst pikt. In Friesland mag men ook graag verwijzingen naar Oudfries heidendom verzinnen.